The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
No traves la kuedra muncho ke se aranka
Don't pull the rope too hard or it will snap.
Ande no ay Madre no ay ni Padre
Where there is no mother, there is no father either.
Annenin olmadığı yerde baba da olmaz.
Donde no hay madre, tampoco hay padre.
איפה שאין אמא, אין גם אבא.
Là où il n'y a pas de mère, il n'y a pas non plus de père.
Dove non c'è la madre, non c'è nemmeno il padre.
Onde não há mãe, também não há pai.
Όπου δεν υπάρχει μητέρα, δεν υπάρχει ούτε πατέρας.
حيث لا توجد أم، لا يوجد أب أيضًا.
Le prometyeron a Rahel, le dyeron a Lea
They promised him Rachel, they gave him Leah.
Ona Rachel'a söz verdiler, Leah'yı verdiler.
Le prometieron a Raquel, le dieron a Lea.
הבטיחו לו את רחל, נתנו לו את לאה.
Ils lui ont promis Rachel, ils lui ont donné Léa.
Gli promisero Rachel, gli diedero Leah.
Prometeram-lhe Raquel, deram-lhe Lia.
Του υποσχέθηκαν τη Ραχήλ, του έδωσαν τη Λεία.
وعدوه راشيل، وأعطوه ليا.
Mas le das kara, mas demanda
The more you give face (indulge), the more (s)he demands.
Yüzünüzü ne kadar çok gösterirseniz (şımartırsanız), o da o kadar çok şey talep eder.
Cuanto más das la cara (complacer), más exige.
ככל שאתה נותן פנים (להתפנק), יותר (ים)הוא דורש.
Plus vous donnez du visage (se livrer), plus il exige.
Più si dà faccia (indulgere), più (s)chiede.
Quanto mais você dá cara (se entrega), mais ele (a) exige.
Όσο περισσότερο δίνεις πρόσωπο (ικανοποιείς), τόσο περισσότερα απαιτεί.
كلما أعطيت وجهًا (انغمس)، كلما طلب المزيد.
Lo mio es tuyo i lo tuyo es mio
What is mine is yours and what is yours is mine.
Benim olan senindir, senin olan da benindir.
Lo que es mío es tuyo y lo que es tuyo es mío.
מה ששלי שלך ומה ששלך שלי.
Ce qui est à moi est à toi et ce qui est à toi est à moi.
Quello che è mio è mio, quello che è tuo è mio.
O que é meu é teu e o que é teu é meu.
Ο, τι είναι δικό μου είναι δικό σου και ό, τι είναι δικό σου είναι δικό μου.
ما هو لي هو لك وما هو لك هو لي.
La kaza no save ni riko ni prove
The house knows neither rich nor poor.
Ev ne zengini ne de fakiri tanıyor.
La casa no conoce ni ricos ni pobres.
הבית יודע לא עשיר ולא עני.
La maison ne connaît ni riche ni pauvre.
La casa non conosce né ricchi né poveri.
A casa não conhece ricos nem pobres.
Το σπίτι δεν γνωρίζει ούτε πλούσιους ούτε φτωχούς.
المنزل لا يعرف الأغنياء ولا الفقراء.
Esta una savor de chupar los dedos
It is a flavor to lick your fingers.
Parmaklarınızı yalamak için bir lezzettir.
Es un sabor para lamerte los dedos.
זה טעם ללקק את האצבעות.
C'est une saveur pour se lécher les doigts.
È un sapore per leccarsi le dita.
É um sabor para lamber os dedos.
Είναι μια γεύση για να γλείψετε τα δάχτυλά σας.
إنها نكهة لعق أصابعك.
Kuando el gato no esta baylan los ratones
When the cat is away, the mice dance.
Kedi uzaktayken fareler dans eder.
Cuando el gato no está, los ratones bailan.
כשהחתול לא נמצא, העכברים רוקדים.
Lorsque le chat est absent, les souris dansent.
Quando il gatto non c'è, i topi ballano.
Quando o gato está fora, os ratos dançam.
Όταν η γάτα λείπει, τα ποντίκια χορεύουν.
عندما تكون القطة بعيدة، ترقص الفئران.
Es mijor un pasharo en la mano ke sien bolando
A bird in the hand is better than a hundred flying.
Eldeki bir kuş, yüz tane uçmaktan daha iyidir.
Un pájaro en la mano es mejor que cien volando.
ציפור ביד עדיפה על מאה מעופפים.
Un oiseau dans la main vaut mieux qu'une centaine de volants.
Un uccello in mano è meglio di cento che volano.
Um pássaro na mão é melhor do que cem voando.
Ένα πουλί στο χέρι είναι καλύτερο από εκατό που πετούν.
عصفور في اليد أفضل من مائة طائر.
Sin disiplina no ay milizina
There's no medicine without discipline.
Disiplin olmadan ilaç olmaz.
No hay medicina sin disciplina.
אין תרופה ללא משמעת.
Il n'y a pas de médecine sans discipline.
Non c'è medicina senza disciplina.
Não há remédio sem disciplina.
Δεν υπάρχει φάρμακο χωρίς πειθαρχία.
لا يوجد دواء بدون انضباط.
Kon paras los mudos kantan
Money makes mutes sing too.
Para dilsizlere de şarkı söyletir.
El dinero también hace cantar a los mudos.
כסף גורם גם לאילמים לשיר.
L'argent fait chanter les muets aussi.
Anche i soldi fanno cantare i muti.
O dinheiro também faz com que os mudos cantem.
Τα χρήματα κάνουν και τους βουβούς να τραγουδούν.
المال يجعل البكم يغنون أيضًا.
Ni la novya ni la tela no se miran a la kandela
You don't look at a bride nor at a lace in a candlelight.
Mum ışığında bir geline ya da bir dantele bakmazsın.
No miras a una novia ni a un encaje a la luz de las velas.
לא מסתכלים על כלה או על תחרה באור נרות.
Vous ne regardez pas une mariée ni une dentelle à la lumière d'une bougie.
Non guardi una sposa né un merletto a lume di candela.
Você não olha para uma noiva nem para um laço à luz de velas.
Δεν κοιτάς μια νύφη ούτε μια δαντέλα στο φως των κεριών.
لا تنظر إلى العروس ولا إلى الدانتيل على ضوء الشموع.
Alevantar demprano, despertar al mazal
Getting up early to wake up luck.
Şanslı uyanmak için erken kalkmak.
Levantarse temprano para despertar la suerte.
לקום מוקדם כדי להתעורר עם מזל.
Se lever tôt pour se réveiller chanceux.
Alzarsi presto per svegliare la fortuna.
Acordar cedo para ter sorte.
Ξυπνάτε νωρίς για να ξυπνήσετε τυχεροί.
الاستيقاظ مبكرًا لإيقاظ الحظ.
No lo yames yerno fista ke tenga el aniyo en el dedo
Do not call him a son in law till he has the ring on his finger.
Parmağında yüzük olana kadar ona damat deme.
No lo llames yerno hasta que tenga el anillo en su dedo.
אל תקראו לו חתן עד שהטבעת תהיה על אצבעו.
Ne l'appelez pas beau-fils tant qu'il n'a pas la bague au doigt.
Non chiamarlo genero finché non ha l'anello al dito.
Não o chame de genro até que ele tenha o anel no dedo.
Μην τον αποκαλέσεις γαμπρό μέχρι να έχει το δαχτυλίδι στο δάχτυλό του.
لا تدعوه صهراً حتى يضع الخاتم في إصبعه.
El Dio ke moz guadre de vizino malo i de ayre de burako
May God protect us from a bad neiighbour and from a draught.
Tanrı bizi kötü bir komşudan ve cereyandan korusun.
Que Dios nos proteja de un mal vecino y de una corriente de aire.
שאלוהים יגן עלינו מפני שכנות גרועה ומפני רוח פרצים.
Que Dieu nous protège d'un mauvais voisin et d'un courant d'air.
Che Dio ci protegga da un cattivo vicino e da una corrente d'aria.
Que Deus nos proteja de um mau vizinho e de uma corrente de ar.
Είθε ο Θεός να μας προστατεύει από έναν κακό γείτονα και από ένα ρεύμα.
الله يحمينا من جار سيء ومن تيار.
Ni bivda sin dolor, ni ija sin amor
Neither a widow without pain nor a girl without love.
Ne acısız bir dul, ne de sevgisiz bir kız.
Ni una viuda sin dolor ni una chica sin amor.
לא אלמנה בלי כאב ולא ילדה בלי אהבה.
Ni une veuve sans douleur, ni une fille sans amour.
Né una vedova senza dolore né una ragazza senza amore.
Nem uma viúva sem dor nem uma menina sem amor.
Ούτε χήρα χωρίς πόνο, ούτε κορίτσι χωρίς αγάπη.
لا أرملة بلا ألم ولا فتاة بلا حب.
La mujer aze, La mujer dezaze
A woman makes, a woman destroys.
Bir kadın yapar, bir kadın yok eder.
Una mujer hace, una mujer destruye.
אישה עושה, אישה הורסת.
Une femme fait, une femme détruit.
Una donna fa, una donna distrugge.
Uma mulher faz, uma mulher destrói.
Μια γυναίκα φτιάχνει, μια γυναίκα καταστρέφει.
امرأة تصنع، امرأة تدمر.
Mas vale poko ke nada
It's better a little than nothing.
Hiç yoktan iyidir biraz.
Es mejor un poco que nada.
עדיף קצת מכלום.
C'est un peu mieux que rien.
È un po' meglio di niente.
É melhor um pouco do que nada.
Καλύτερα λίγο παρά τίποτα.
إنه أفضل بقليل من لا شيء.
Padre i Madre es una vez
Father and Mother is only once.
Anne ve baba bir kez olur.
Padre y Madre es solo una vez.
אבא ואמא יש רק פעם אחת.
Le père et la mère ne sont qu'une seule fois.
Il padre e la madre lo sono solo una volta.
Pai e Mãe são apenas uma vez.
Ο Πατέρας και η Μητέρα είναι μόνο μία φορά.
الأب والأم مرة واحدة فقط.
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageWe use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy