The proverbs of Ladino Forever: sayings from the Sephardic kitchen table, the wisdom of our grandmothers in Judeo-Spanish, each with its meaning in English and up to six more languages.
No traves la kuedra muncho ke se aranka
Don't pull the rope too hard or it will snap.
36 proverbs in Family
ClearAnde no ay Madre no ay ni Padre
Where there is no mother, there is no father either.
Annenin olmadığı yerde baba da olmaz.
Donde no hay madre, tampoco hay padre.
איפה שאין אמא, אין גם אבא.
Là où il n'y a pas de mère, il n'y a pas non plus de père.
Dove non c'è la madre, non c'è nemmeno il padre.
Onde não há mãe, também não há pai.
Όπου δεν υπάρχει μητέρα, δεν υπάρχει ούτε πατέρας.
حيث لا توجد أم، لا يوجد أب أيضًا.
Ay kayades, ija va naser
Be quiet, a daughter is about to be born. (uncertain)
Susun, bir kız doğmak üzere.
Callad, va a nacer una hija.
שתקו, בת עומדת להיוולד.
Taisez-vous, une fille va naître.
Zitti, sta per nascere una figlia.
Calem-se, vai nascer uma filha.
Σιωπή, μια κόρη πρόκειται να γεννηθεί.
اصمتوا، ابنة على وشك أن تولد.
Bien ke no se vendio en su tiempo, te vende a ti
Even though he didn't sell out in his own time, he will sell you out. (uncertain)
Kendi zamanında satılmamış olsa da seni satar.
Aunque no se vendió en su tiempo, te vende a ti.
אף שלא מכר את עצמו בימיו, הוא ימכור אותך.
Bien qu'il ne se soit pas vendu en son temps, il te vend, toi.
Anche se non si è venduto ai suoi tempi, vende te.
Embora não se tenha vendido no seu tempo, vende-te a ti.
Αν και δεν πουλήθηκε στην εποχή του, σε πουλά εσένα.
وإن لم يبع نفسه في زمانه، فإنه يبيعك أنت.
De boka a boka se va fin a Roma
From mouth to mouth, one gets all the way to Rome (by asking, you can find your way anywhere).
Ağızdan ağıza Roma'ya kadar gidilir (sora sora Bağdat bulunur).
De boca en boca se llega hasta Roma (preguntando se llega a cualquier parte).
מפה לפה מגיעים עד רומא (מי ששואל מגיע לכל מקום).
De bouche en bouche, on va jusqu'à Rome (en demandant son chemin, on arrive partout).
Di bocca in bocca si arriva fino a Roma (chiedendo si arriva ovunque).
De boca em boca se chega até Roma (perguntando, chega-se a qualquer lugar).
Από στόμα σε στόμα φτάνει κανείς μέχρι τη Ρώμη (ρωτώντας βρίσκεις τον δρόμο παντού).
من فمٍ إلى فم يصل المرء إلى روما (بالسؤال يصل المرء إلى أي مكان).
De tal palo tala estiya, de tal padre tal ijo
From such a tree, such a splinter; like father, like son.
Böyle bir ağaçtan, böyle bir kıymık; baba gibi, oğul gibi.
De tal árbol, tal astilla; como padre, como hijo.
מעץ כזה, כזה קיסם; כמו אבא, כמו בן.
D'un tel arbre, d'une telle écharde ; comme père, comme fils.
Da un tale albero, una tale scheggia; come padre, come figlio.
De tal árvore, tal lasca; como pai, como filho.
Από ένα τέτοιο δέντρο, μια τέτοια θραύση, σαν πατέρας, σαν γιος.
من مثل هذه الشجرة، مثل هذه الشظية ؛ مثل الأب، مثل الابن.
Detras de kada mujer komicha ay un ombre haragan i tembel ke la kita loka
Behind every nagging woman is a lazy, idle man who drives her crazy.
Her dırdırcı kadının arkasında onu çıldırtan tembel, tembel bir adam vardır.
Detrás de cada mujer regañona hay un hombre perezoso y ocioso que la vuelve loca.
מאחורי כל אישה מציקה עומד גבר עצלן ובטלן שמשגע אותה.
Derrière chaque femme lancinante se cache un homme paresseux et oisif qui la rend folle.
Dietro ogni donna assillante c'è un uomo pigro e ozioso che la fa impazzire.
Atrás de cada mulher irritante há um homem preguiçoso e ocioso que a deixa louca.
Πίσω από κάθε γκρινιάρα γυναίκα βρίσκεται ένας τεμπέλης, τεμπέλης άντρας που την τρελαίνει.
وراء كل امرأة مزعجة رجل كسول عاطل يقودها إلى الجنون.
El Dio aprova a los buenos a padre aresentado da ijo alokado
God tests the good: to a settled father he gives a crazy son.
Tanrı iyileri sınar: oturaklı bir babaya çılgın bir evlat verir.
Dios pone a prueba a los buenos: a un padre sensato le da un hijo loco.
אלוהים בוחן את הטובים: לאב מיושב בדעתו הוא נותן בן מטורף.
Dieu éprouve les bons : à un père rangé, il donne un fils fou.
Dio mette alla prova i buoni: a un padre posato dà un figlio matto.
Deus põe à prova os bons: a um pai ajuizado dá um filho louco.
Ο Θεός δοκιμάζει τους καλούς: σε έναν ήρεμο πατέρα δίνει έναν τρελό γιο.
الله يمتحن الصالحين: يعطي الأب الرزين ابنًا مجنونًا.
El ganar i el pedrer son haverim
Gaining and losing are companions.
Kazanmak ve kaybetmek arkadaştır.
Ganar y perder son compañeros.
רווח והפסד הם בני לוויה.
Gagner et perdre sont des compagnons.
Guadagnare e perdere sono compagni.
Ganhar e perder são companheiros.
Το κέρδος και η ήττα είναι σύντροφοι.
الكسب والخسارة رفيقان.
El ke no oye a su mujerika se trava la orejika
He who doesn't listen to his dear wife gets his little ear pulled.
Sevgili karısını dinlemeyen küçük kulağını çektirir.
El que no escucha a su querida esposa se jala la orejita.
מי שלא מקשיב לאשתו היקרה, מושך את אוזנו הקטנה.
Celui qui n'écoute pas sa chère épouse se fait tirer l'oreille.
Chi non ascolta la sua cara moglie si fa tirare il piccolo orecchio.
Aquele que não dá ouvidos à sua querida esposa fica com a orelhinha puxada.
Όποιος δεν ακούει την αγαπημένη του γυναίκα, του τραβάνε το αυτί.
من لا يستمع لزوجته العزيزة يسحب أذنه الصغيرة.
El lugar del ombre es la plasa i de la mujer es la kaza
A man's place is the square (marketplace) and a woman's place is the home.
Bir erkeğin yeri meydandır (pazar yeri) ve bir kadının yeri evdir.
El lugar de un hombre es la plaza (mercado) y el lugar de una mujer es el hogar.
מקומו של הגבר הוא הכיכר (השוק) ומקומה של האישה הוא הבית.
La place d'un homme est la place (marché) et la place d'une femme est la maison.
Il posto di un uomo è la piazza (mercato) e il posto di una donna è la casa.
O lugar de um homem é a praça (mercado) e o lugar de uma mulher é a casa.
Η θέση του άνδρα είναι η πλατεία (αγορά) και η θέση της γυναίκας είναι το σπίτι.
مكان الرجل هو الساحة (السوق) ومكان المرأة هو المنزل.
El melon i la mujer son muy kolay a eskojer, ama el karpuz i el ombre no son
Melon and woman are very easy to choose, but watermelon and man are not.
Kavun ile kadını seçmek çok kolaydır, ama karpuz ile erkeği seçmek öyle değildir.
El melón y la mujer son muy fáciles de escoger, pero la sandía y el hombre no.
קל מאוד לבחור מלון ואישה, אבל אבטיח וגבר – לא.
Le melon et la femme sont très faciles à choisir, mais la pastèque et l'homme ne le sont pas.
Il melone e la donna sono molto facili da scegliere, ma l'anguria e l'uomo no.
O melão e a mulher são muito fáceis de escolher, mas a melancia e o homem não.
Το πεπόνι και η γυναίκα είναι πολύ εύκολο να επιλεγούν, αλλά το καρπούζι και ο άντρας όχι.
الشمام والمرأة سهلان في الاختيار، أما البطيخ والرجل فلا.
El padre peka, al ijo se le apega
The father sins, and it sticks to the son.
Baba günah işler, oğluna bulaşır.
El padre peca y al hijo se le pega.
האב חוטא, והחטא נדבק בבן.
Le père pèche, et cela s'attache au fils.
Il padre pecca e al figlio si attacca.
O pai peca e ao filho se lhe pega.
Ο πατέρας αμαρτάνει και η αμαρτία κολλάει στον γιο.
الأب يخطئ فتلتصق الخطيئة بالابن.
Ijos no tengo inyetos me yoran
I have no children, yet grandchildren cry for me.
Çocuğum yok, ama torunlar bana ağlıyor.
No tengo hijos y los nietos lloran por mí.
אין לי ילדים, ובכל זאת נכדים בוכים עליי.
Je n'ai pas d'enfants, et pourtant des petits-enfants me pleurent.
Non ho figli, eppure i nipoti piangono per me.
Não tenho filhos, mas os netos choram por mim.
Παιδιά δεν έχω, μα εγγόνια με κλαίνε.
ليس لي أبناء، ومع ذلك يبكي عليّ الأحفاد.
Ken oye a la djente se kita de la mujer
Whoever listens to people ends up leaving his wife.
İnsanları dinleyen karısını terk eder.
Quien escucha a la gente termina dejando a su esposa.
מי שמקשיב לאנשים בסוף עוזב את אשתו.
Celui qui écoute les gens finit par quitter sa femme.
Chi ascolta le persone finisce per lasciare la moglie.
Quem ouve as pessoas acaba por deixar a mulher.
Όποιος ακούει τους ανθρώπους καταλήγει να αφήνει τη γυναίκα του.
من يستمع إلى الناس ينتهي به الأمر إلى ترك زوجته.
Kresen los ijos, pujan las ansias
As the children grow, the worries grow.
Çocuklar büyüdükçe endişeler büyür.
A medida que los niños crecen, las preocupaciones crecen.
כשהילדים גדלים, הדאגות גדלות.
Au fur et à mesure que les enfants grandissent, les inquiétudes grandissent.
Man mano che i bambini crescono, le preoccupazioni crescono.
À medida que as crianças crescem, as preocupações aumentam.
Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, οι ανησυχίες μεγαλώνουν.
مع نمو الأطفال، تزداد المخاوف.
Kuando una mujer se le yela el korason, se le sana la kavesa
When a woman's heart freezes, her head gets cured.
Bir kadının kalbi donunca başı iyileşir.
Cuando el corazón de una mujer se congela, su cabeza se cura.
כשלבה של אישה קופא, ראשה נרפא.
Quand le cœur d'une femme gèle, sa tête est guérie.
Quando il cuore di una donna si congela, la sua testa viene curata.
Quando o coração de uma mulher congela, sua cabeça fica curada.
Όταν η καρδιά μιας γυναίκας παγώνει, το κεφάλι της θεραπεύεται.
عندما يتجمد قلب المرأة، يشفى رأسها.
La estreya ke le briya
May his star shine (a blessing / wish for good luck).
Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).
Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).
שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).
Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).
Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).
Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).
Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).
ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).
La estreya ke le kayga
May his star fall (a curse / wish for bad luck).
Yıldızı düşsün (beddua).
Que le caiga su estrella (una maldición).
שכוכבו ייפול (קללה).
Que son étoile tombe (une malédiction).
Che la sua stella cada (una maledizione).
Que a sua estrela caia (uma maldição).
Το αστέρι του να πέσει (κατάρα).
ليسقط نجمه (دعاء بالشرّ).
Ladino Forever is a home for the Ladino (Judeo-Spanish) language: proverbs, songs, stories and more, gathered by Michael Halphie for Sephardic families around the world.
About Ladino Forever and the Ladino languageWe use a few cookies to keep the site working. With your permission we also use Google Analytics to see which pages are read and Google AdSense to show ads that keep the site free. Cookie policy · Privacy