Ladino proverbs

He who wears borrowed clothes gets stripped in the middle of the street.

Ödünç giysi giyenin giysisini sokak ortasında soyarlar.

El que viste prestado, lo desvisten en medio de la calle.

מי שלובש בגדים שאולים, מפשיטים אותו באמצע הרחוב.

Celui qui porte des habits empruntés, on le déshabille au milieu de la rue.

Chi veste in prestito, lo spogliano in mezzo alla strada.

Quem veste emprestado, despem-no no meio da rua.

Όποιος φοράει δανεικά, τον γδύνουν στη μέση του δρόμου.

من يلبس ثيابًا مستعارة يُجرَّد منها في وسط الشارع.

Sugar in the mouth does not help if your heart is bitter.

Yüreğin acıysa ağızdaki şeker fayda etmez.

Azúcar en la boca no ayuda si tu corazón es amargo.

סוכר בפה לא עוזר אם ליבך מר.

Du sucre dans la bouche ne sert à rien si ton cœur est amer.

Lo zucchero in bocca non serve se il tuo cuore è amaro.

Açúcar na boca não ajuda se o teu coração é amargo.

Η ζάχαρη στο στόμα δεν βοηθά αν η καρδιά σου είναι πικρή.

السكر في الفم لا ينفع إذا كان قلبك مرًّا.

Listen to the old; they know how to give good advice.

Yaşlıları dinle, iyi öğüt vermeyi bilirler.

Escucha a los viejos, saben dar buen consejo.

הקשב לזקנים, הם יודעים לתת עצה טובה.

Écoute les anciens, ils savent donner de bons conseils.

Ascolta i vecchi, sanno dare buoni consigli.

Escuta os velhos, sabem dar bom conselho.

Άκου τους γέρους, ξέρουν να δίνουν καλές συμβουλές.

اسمع للكبار، فهم يعرفون كيف يقدمون النصيحة الجيدة.

Saying "fire" does not burn the mouth.

Ateş demekle ağız yanmaz.

Con decir fuego no se quema la boca.

מלומר "אש" לא נשרף הפה.

À dire « feu », on ne se brûle pas la bouche.

A dire «fuoco» non si brucia la bocca.

Dizer fogo não queima a boca.

Λέγοντας «φωτιά» δεν καίγεται το στόμα.

قول «نار» لا يحرق الفم.

In those days we had nothing but we had everything; now we have everything but we have nothing.

O zaman hiçbir şeyimiz yoktu ama her şeyimiz vardı; şimdi her şeyimiz var ama hiçbir şeyimiz yok.

Al tiempo no teníamos nada pero teníamos todo; ahora tenemos todo pero no tenemos nada.

אז לא היה לנו כלום אבל היה לנו הכול; עכשיו יש לנו הכול ואין לנו כלום.

Autrefois nous n'avions rien mais nous avions tout ; maintenant nous avons tout mais nous n'avons rien.

Allora non avevamo niente ma avevamo tutto; ora abbiamo tutto ma non abbiamo niente.

Naquele tempo não tínhamos nada mas tínhamos tudo; agora temos tudo mas não temos nada.

Τότε δεν είχαμε τίποτα αλλά είχαμε τα πάντα· τώρα έχουμε τα πάντα αλλά δεν έχουμε τίποτα.

في ذلك الزمن لم يكن لدينا شيء لكن كان لدينا كل شيء؛ والآن لدينا كل شيء لكن لا شيء لدينا.

When hunger comes in through the door, love goes out through the window.

Kapıdan açlık girince aşk pencereden çıkar.

Cuando el hambre entra por la puerta, el amor sale por la ventana.

כשהרעב נכנס בדלת, האהבה יוצאת בחלון.

Quand la faim entre par la porte, l'amour sort par la fenêtre.

Quando la fame entra dalla porta, l'amore esce dalla finestra.

Quando a fome entra pela porta, o amor sai pela janela.

Όταν η πείνα μπαίνει από την πόρτα, η αγάπη βγαίνει από το παράθυρο.

حين يدخل الجوع من الباب يخرج الحب من النافذة.

Justice is the soul of the world.

Adalet dünyanın ruhudur.

La justicia es el alma del mundo.

הצדק הוא נשמת העולם.

La justice est l'âme du monde.

La giustizia è l'anima del mondo.

A justiça é a alma do mundo.

Η δικαιοσύνη είναι η ψυχή του κόσμου.

العدل روح العالم.

They promised him Rachel, they gave him Leah.

Rahel'i vaat ettiler, Lea'yı verdiler.

Le prometieron a Raquel, le dieron a Lea.

הבטיחו לו את רחל, נתנו לו את לאה.

On lui a promis Rachel, on lui a donné Léa.

Gli promisero Rachele, gli diedero Lia.

Prometeram-lhe Raquel, deram-lhe Lia.

Του υποσχέθηκαν τη Ραχήλ, του έδωσαν τη Λεία.

وعدوه براحيل وأعطوه ليئة.

Not even a pea pod gets filled.

Bir bezelye kabuğu bile dolmaz.

No se llena ni una cáscara de arveja.

אפילו קליפת אפונה אחת לא מתמלאת.

Même une cosse de pois ne se remplit pas.

Non si riempie nemmeno un baccello di piselli.

Nem uma casca de ervilha se enche.

Ούτε ένα λοβί αρακά δεν γεμίζει.

حتى قشرة بازلاء لا تمتلئ.

Your face and my backside are first cousins.

Senin yüzün ile benim kıçım amca çocuklarıdır.

Tu cara y mi culo son primos hermanos.

הפנים שלך והטוסיק שלי בני דודים.

Ton visage et mon derrière sont cousins germains.

La tua faccia e il mio sedere sono cugini di primo grado.

O teu rosto e o meu traseiro são primos-irmãos.

Το πρόσωπό σου και ο πισινός μου είναι πρώτα ξαδέλφια.

وجهك ومؤخرتي أبناء عمومة.

New house, new life.

Yeni ev, yeni hayat.

Casa nueva, vida nueva.

בית חדש, חיים חדשים.

Maison neuve, vie nouvelle.

Casa nuova, vita nuova.

Casa nova, vida nova.

Καινούργιο σπίτι, καινούργια ζωή.

بيت جديد، حياة جديدة.

Throw a piece of bread into the sea; someday you will find it.

Bir parça ekmeği denize at, bir gün bulursun.

Echa un pedazo de pan al mar, algún día lo encontrarás.

זרוק פיסת לחם לים, יום אחד תמצא אותה.

Jette un morceau de pain à la mer, un jour tu le retrouveras.

Getta un pezzo di pane in mare, un giorno lo ritroverai.

Lança um pedaço de pão ao mar, um dia vais encontrá-lo.

Ρίξε ένα κομμάτι ψωμί στη θάλασσα, κάποια μέρα θα το βρεις.

ارمِ قطعة خبز في البحر، وفي يوم ما ستجدها.

One loaf in the basket: neither full nor hungry.

Sepette bir ekmek: ne tok ne aç.

Un pan en el cesto, ni harto ni hambriento.

כיכר לחם אחת בסל: לא שבע ולא רעב.

Un pain dans le panier : ni rassasié ni affamé.

Un pane nel cesto: né sazio né affamato.

Um pão no cesto: nem farto nem faminto.

Ένα ψωμί στο καλάθι: ούτε χορτάτος ούτε πεινασμένος.

رغيف واحد في السلة: لا شبع ولا جوع.

Whoever toils in youth reaches old age.

Gençlikte zahmet çeken yaşlılığa ulaşır.

Quien se afana en la juventud alcanza la vejez.

מי שעמל בנעוריו מגיע לזקנה.

Qui peine dans sa jeunesse atteint la vieillesse.

Chi fatica in gioventù raggiunge la vecchiaia.

Quem labuta na juventude chega à velhice.

Όποιος μοχθεί στη νιότη φτάνει στα γεράματα.

من يكدّ في شبابه يبلغ الشيخوخة.

Cold today, heat tomorrow; our son has turned out good-humored.

Bugün soğuk, yarın sıcak; oğlumuz keyifli çıktı.

Hoy frío, mañana calor, el hijo nos salió de buen humor.

היום קר, מחר חם; בננו יצא במצב רוח טוב.

Froid aujourd'hui, chaleur demain ; notre fils est de bonne humeur.

Freddo oggi, caldo domani; nostro figlio è venuto di buon umore.

Hoje frio, amanhã calor; o filho saiu-nos de bom humor.

Σήμερα κρύο, αύριο ζέστη· ο γιος μας βγήκε με καλό κέφι.

اليوم برد وغدًا حرّ؛ وابننا خرج طيّب المزاج.

To the rich man, "with health and life"; to the poor man, "where did it come to you from?"

Zengine "sağlıkla ve ömürle"; fakire "sana nereden geldi?"

Al rico, con salud y con vida; al pobre, ¿de dónde te vino?

לעשיר – "בבריאות ובחיים"; לעני – "מאין זה בא לך?"

Au riche, « avec santé et vie » ; au pauvre, « d'où cela t'est-il venu ? »

Al ricco, «con salute e con vita»; al povero, «da dove ti è venuto?»

Ao rico, «com saúde e com vida»; ao pobre, «de onde te veio?»

Στον πλούσιο, «με υγεία και με ζωή»· στον φτωχό, «από πού σου ήρθε;»

للغني: «بالصحة والحياة»؛ وللفقير: «من أين أتاك؟»

Selling mirrors in the village of the blind.

Körler köyünde ayna satmak.

Vender espejos en el pueblo de ciegos.

למכור מראות בכפר של עיוורים.

Vendre des miroirs au village des aveugles.

Vendere specchi nel villaggio dei ciechi.

Vender espelhos na aldeia dos cegos.

Να πουλάς καθρέφτες στο χωριό των τυφλών.

بيع المرايا في قرية العميان.

Blowing does not put out the fire.

Üfleyerek ateş sönmez.

Con soplar no se apaga el fuego.

בנשיפה לא מכבים את האש.

Souffler n'éteint pas le feu.

Soffiando non si spegne il fuoco.

Soprando não se apaga o fogo.

Φυσώντας δεν σβήνει η φωτιά.

بالنفخ لا تنطفئ النار.