Ladino proverbs

Whoever dares gets a husband and a home; whoever doesn't, stays at home (fortune favors the bold).

Cesaret eden koca ve ev sahibi olur, etmeyen evde kalır (talih cesurdan yanadır).

Quien se atreve consigue marido y casa; quien no, se queda en casa (la fortuna ayuda a los audaces).

מי שמעזה מקבלת בעל ובית, ומי שלא – נשארת בבית (המזל לצד האמיצים).

Qui ose obtient un mari et un foyer, qui n'ose pas reste à la maison (la fortune sourit aux audacieux).

Chi osa prende marito e casa, chi non osa resta in casa (la fortuna aiuta gli audaci).

Quem se atreve arranja marido e casa; quem não, fica em casa (a sorte protege os audazes).

Όποια τολμά παίρνει άντρα και σπίτι, όποια όχι μένει στο σπίτι (η τύχη βοηθά τους τολμηρούς).

من تجرؤ تنال زوجًا وبيتًا، ومن لا تجرؤ تبقى في البيت (الحظ يحالف الجريء).

Woman and wine make a man lose his senses.

Kadın ve şarap bir erkeğin aklını kaçırmasına neden olur.

La mujer y el vino hacen que un hombre pierda el juicio.

אישה ויין גורמים לגבר לאבד את שפיותו.

La femme et le vin font perdre la raison à l'homme.

La donna e il vino fanno perdere i sensi all'uomo.

Mulher e vinho fazem o homem perder os sentidos.

Η γυναίκα και το κρασί κάνουν τον άντρα να χάνει τα λογικά του.

المرأة والنبيذ يجعلان الرجل يفقد صوابه.

The cat waits for a sloppy woman and an open door. (uncertain)

Kedi yarım yamalak bir kadın ve açık bir kapı bekler. (belirsiz)

El gato espera a una mujer descuidada y una puerta abierta. (incierto)

החתול מחכה לאישה מרושלת ודלת פתוחה. (לא בטוח)

Le chat attend une femme bâclée et une porte ouverte. (Incertain)

Il gatto aspetta una donna sciatta e una porta aperta. (incerto)

O gato espera por uma mulher desleixada e uma porta aberta. (incerto)

Η γάτα περιμένει μια τσαπατσούλα και μια ανοιχτή πόρτα. (αβέβαιη)

تنتظر القطة امرأة قذرة وبابًا مفتوحًا. (غير مؤكد)

When a man and a woman marry, their romance ends and their (real) story begins.

Bir erkek ve bir kadın evlendiğinde, romantizmleri sona erer ve (gerçek) hikayeleri başlar.

Cuando un hombre y una mujer se casan, su romance termina y comienza su historia (real).

כשגבר ואישה מתחתנים, הרומנטיקה שלהם מסתיימת והסיפור (האמיתי) שלהם מתחיל.

Quand un homme et une femme se marient, leur histoire se termine et leur (vraie) histoire commence.

Quando un uomo e una donna si sposano, la loro storia d'amore finisce e inizia la loro (vera) storia.

Quando um homem e uma mulher se casam, o romance termina e a história (real) começa.

Όταν ένας άντρας και μια γυναίκα παντρεύονται, το ειδύλλιό τους τελειώνει και η (πραγματική) ιστορία τους αρχίζει.

عندما يتزوج رجل وامرأة، تنتهي رومانسيتهما وتبدأ قصتهما (الحقيقية).

If there is no warmth in the nest, the husband looks for it outside.

Yuvada sıcaklık yoksa, koca onu dışarıda arar.

Si no hay calor en el nido, el marido lo busca fuera.

אם אין חום בקן, הבעל מחפש אותו בחוץ.

S'il n'y a pas de chaleur dans le nid, le mari le cherche à l'extérieur.

Se non c'è calore nel nido, il marito lo cerca fuori.

Se não houver calor no ninho, o marido procura lá fora.

Αν δεν υπάρχει ζεστασιά στη φωλιά, ο σύζυγος την ψάχνει έξω.

إذا لم يكن هناك دفء في العش، يبحث الزوج عنه في الخارج.

Unfinished work should not be shown to the mother-in-law, the sister-in-law, or the nosy neighbor. (uncertain: "ayreada")

Yarım kalan işler kayınvalideye, yengeye, meraklı komşuya gösterilmemelidir. (belirsiz: “ayreada ”)

El trabajo inacabado no debe mostrarse a la suegra, la cuñada o el vecino entrometido. (incierto: "ayreada")

אין להציג עבודה לא גמורה לחמות, לגיסה או לשכנה החטטנית. (לא ברור: "אירידה ")

Le travail inachevé ne doit pas être montré à la belle-mère, à la belle-sœur ou au voisin curieux. (incertain : "ayreada")

Il lavoro incompiuto non dovrebbe essere mostrato alla suocera, alla cognata o al vicino ficcanaso. (incerto: "ayreada")

O trabalho inacabado não deve ser mostrado à sogra, à cunhada ou à vizinha intrometida. (incerto: "ayreada")

Η ημιτελής εργασία δεν πρέπει να επιδεικνύεται στην πεθερά, την κουνιάδα ή τον αδιάκριτο γείτονα. (αβέβαιο: "ayreada")

يجب عدم عرض العمل غير المكتمل على الحماة أو شقيقة الزوج أو الجار الفضولي. (غير مؤكد: "ayreada ")

Look at the mother, take the daughter (like mother, like daughter).

Anneye bak, kızı al (anne gibi, kızı gibi).

Mira a la madre, toma a la hija (como madre, como hija).

תסתכל על האמא, קח את הבת (כמו אמא, כמו בת).

Regarde la mère, prends la fille (comme la mère, comme la fille).

Guarda la madre, prendi la figlia (come madre, come figlia).

Olhe para a mãe, leve a filha (como mãe, como filha).

Κοίτα τη μητέρα, πάρε την κόρη (σαν μητέρα, σαν κόρη).

انظر إلى الأم، خذ الابنة (مثل الأم، مثل الابنة).

A husband who loves you like salt (dearly, as something essential). (uncertain)

Seni tuz gibi seven bir koca (candan, gerekli bir şey olarak). (belirsiz)

Un marido que te quiere como a la sal (caro, como algo esencial). (incierto)

בעל שאוהב אותך כמו מלח (ביוקר, כמשהו חיוני). (לא בטוח)

Un mari qui vous aime comme du sel (Chère, comme quelque chose d'essentiel). (Incertain)

Un marito che ti ama come il sale (caro, come qualcosa di essenziale). (incerto)

Um marido que te ama como sal (carinhosamente, como algo essencial). (incerto)

Ένας σύζυγος που σε αγαπάει σαν το αλάτι (στοργικά, σαν κάτι απαραίτητο). (αβέβαιο)

الزوج الذي يحبك مثل الملح (الغالي، كشيء أساسي). (غير مؤكد)

A woman can change the color of her hair, but she can never change the character of her jealousy.

Kadın saçının rengini değiştirebilir, ama kıskançlığının karakterini asla değiştiremez.

La mujer puede cambiar el color de su pelo, pero nunca puede cambiar el carácter de sus celos.

אישה יכולה לשנות את צבע שערה, אך לעולם לא תוכל לשנות את אופי קנאתה.

La femme peut changer la couleur de ses cheveux, mais jamais le caractère de sa jalousie.

La donna può cambiare il colore dei capelli, ma non potrà mai cambiare il carattere della sua gelosia.

A mulher pode mudar a cor do cabelo, mas nunca poderá mudar o carácter do seu ciúme.

Η γυναίκα μπορεί να αλλάξει το χρώμα των μαλλιών της, αλλά ποτέ δεν μπορεί να αλλάξει τον χαρακτήρα της ζήλιας της.

المرأة تستطيع أن تغيّر لون شعرها، لكنها لا تستطيع أبدًا أن تغيّر طبع غيرتها.

The father sins, and it sticks to the son.

Baba günah işler, oğluna bulaşır.

El padre peca y al hijo se le pega.

האב חוטא, והחטא נדבק בבן.

Le père pèche, et cela s'attache au fils.

Il padre pecca e al figlio si attacca.

O pai peca e ao filho se lhe pega.

Ο πατέρας αμαρτάνει και η αμαρτία κολλάει στον γιο.

الأب يخطئ فتلتصق الخطيئة بالابن.

My dear mother, why did you give birth to me?

Canım annem, niye doğurdun beni?

Mi querida madre, ¿por qué me diste a luz?

אמא יקרה שלי, למה ילדת אותי?

Ma chère mère, pourquoi m'as-tu donné naissance ?

Mia cara mamma, perché mi hai dato alla luce?

Minha querida mãe, por que me deu à luz?

Αγαπητή μου μητέρα, γιατί με γέννησες;

أمي العزيزة، لماذا أنجبتني ؟

Melon and woman are very easy to choose, but watermelon and man are not.

Kavun ile kadını seçmek çok kolaydır, ama karpuz ile erkeği seçmek öyle değildir.

El melón y la mujer son muy fáciles de escoger, pero la sandía y el hombre no.

קל מאוד לבחור מלון ואישה, אבל אבטיח וגבר – לא.

Le melon et la femme sont très faciles à choisir, mais la pastèque et l'homme ne le sont pas.

Il melone e la donna sono molto facili da scegliere, ma l'anguria e l'uomo no.

O melão e a mulher são muito fáceis de escolher, mas a melancia e o homem não.

Το πεπόνι και η γυναίκα είναι πολύ εύκολο να επιλεγούν, αλλά το καρπούζι και ο άντρας όχι.

الشمام والمرأة سهلان في الاختيار، أما البطيخ والرجل فلا.

God tests the good: to a settled father he gives a crazy son.

Tanrı iyileri sınar: oturaklı bir babaya çılgın bir evlat verir.

Dios pone a prueba a los buenos: a un padre sensato le da un hijo loco.

אלוהים בוחן את הטובים: לאב מיושב בדעתו הוא נותן בן מטורף.

Dieu éprouve les bons : à un père rangé, il donne un fils fou.

Dio mette alla prova i buoni: a un padre posato dà un figlio matto.

Deus põe à prova os bons: a um pai ajuizado dá um filho louco.

Ο Θεός δοκιμάζει τους καλούς: σε έναν ήρεμο πατέρα δίνει έναν τρελό γιο.

الله يمتحن الصالحين: يعطي الأب الرزين ابنًا مجنونًا.

Mother and daughter are like a stone in a ring (inseparable, a precious bond).

Anne ile kız yüzükteki taş gibidir (ayrılmaz, değerli bir bağ).

Madre e hija son como la piedra en el anillo (inseparables, un vínculo precioso).

אם ובת הן כאבן בטבעת (בלתי נפרדות, קשר יקר).

Mère et fille sont comme la pierre dans la bague (inséparables, un lien précieux).

Madre e figlia sono come la pietra nell'anello (inseparabili, un legame prezioso).

Mãe e filha são como a pedra no anel (inseparáveis, um laço precioso).

Μητέρα και κόρη είναι σαν πέτρα στο δαχτυλίδι (αχώριστες, ένας πολύτιμος δεσμός).

الأم وابنتها كالحجر في الخاتم (لا تنفصلان، رابطة ثمينة).

I have no children, yet grandchildren cry for me.

Çocuğum yok, ama torunlar bana ağlıyor.

No tengo hijos y los nietos lloran por mí.

אין לי ילדים, ובכל זאת נכדים בוכים עליי.

Je n'ai pas d'enfants, et pourtant des petits-enfants me pleurent.

Non ho figli, eppure i nipoti piangono per me.

Não tenho filhos, mas os netos choram por mim.

Παιδιά δεν έχω, μα εγγόνια με κλαίνε.

ليس لي أبناء، ومع ذلك يبكي عليّ الأحفاد.

May his star shine (a blessing / wish for good luck).

Yıldızı parlasın (hayır, şans dileği).

Que le brille su estrella (un buen deseo de suerte).

שכוכבו יזהיר (ברכה, איחול למזל טוב).

Que son étoile brille (un vœu de bonne chance).

Che la sua stella brilli (un augurio di buona fortuna).

Que a sua estrela brilhe (um desejo de boa sorte).

Το αστέρι του να λάμπει (ευχή για καλή τύχη).

ليسطع نجمه (دعاء بالحظ السعيد).

May his star fall (a curse / wish for bad luck).

Yıldızı düşsün (beddua).

Que le caiga su estrella (una maldición).

שכוכבו ייפול (קללה).

Que son étoile tombe (une malédiction).

Che la sua stella cada (una maledizione).

Que a sua estrela caia (uma maldição).

Το αστέρι του να πέσει (κατάρα).

ليسقط نجمه (دعاء بالشرّ).

Be quiet, a daughter is about to be born. (uncertain)

Susun, bir kız doğmak üzere.

Callad, va a nacer una hija.

שתקו, בת עומדת להיוולד.

Taisez-vous, une fille va naître.

Zitti, sta per nascere una figlia.

Calem-se, vai nascer uma filha.

Σιωπή, μια κόρη πρόκειται να γεννηθεί.

اصمتوا، ابنة على وشك أن تولد.